Mỗi độ tháng 4 về, khi những cơn nắng cuối mùa khô bắt đầu dịu lại, đồng bào Khmer Nam Bộ lại háo hức đón chào Chôl Chnăm Thmây – lễ hội mừng năm mới mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống. Không chỉ là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, đây còn là dịp để mọi người sum vầy, hướng về cội nguồn và gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp cho một năm an lành, hạnh phúc.
Chôl Chnăm Thmây thường diễn ra từ ngày 13 đến 16 tháng 4 dương lịch, đánh dấu sự kết thúc của mùa khô và mở đầu cho mùa mưa – thời điểm vô cùng quan trọng đối với đời sống sản xuất nông nghiệp. Trong những ngày này, khắp các phum sóc và chùa chiền trở nên rộn ràng với không khí lễ hội, tiếng cười nói và sắc màu trang phục truyền thống.
Lễ hội kéo dài trong ba ngày chính, mỗi ngày mang một ý nghĩa riêng biệt. Ngày đầu tiên, gọi là Maha Sangkran, là thời điểm đón năm mới. Người dân dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, chuẩn bị lễ vật và đến chùa để làm lễ cầu an, mong một năm thuận lợi. Sang ngày thứ hai – Wonabot, mọi người cùng nhau làm việc thiện, dâng cơm cho các vị sư và thực hiện nghi thức đắp núi cát trong chùa, tượng trưng cho việc tích lũy phúc đức. Ngày cuối cùng – Lơng Săk, mang ý nghĩa thiêng liêng với nghi thức tắm Phật, cầu mong may mắn, đồng thời thể hiện lòng hiếu kính khi con cháu tắm cho ông bà, cha mẹ để chúc sức khỏe và trường thọ.
Không chỉ mang đậm yếu tố tâm linh, Chôl Chnăm Thmây còn là dịp để cộng đồng vui chơi và gắn kết. Các hoạt động văn hóa dân gian như múa hát, kéo co, té nước chúc phúc diễn ra sôi nổi, tạo nên bầu không khí vui tươi, náo nhiệt. Những giọt nước được té nhẹ nhàng mang ý nghĩa gột rửa điều không may của năm cũ và cầu chúc điều tốt lành cho năm mới.
Ngày nay, lễ hội Chôl Chnăm Thmây được tổ chức rộng khắp tại các tỉnh có đông đồng bào Khmer sinh sống như Trà Vinh, Sóc Trăng, An Giang và Kiên Giang. Đây cũng là cơ hội để du khách tìm hiểu, trải nghiệm nét đẹp văn hóa độc đáo và hòa mình vào không khí lễ hội truyền thống đặc sắc của miền Tây Nam Bộ.
Với những giá trị văn hóa, tinh thần sâu sắc, Chôl Chnăm Thmây không chỉ là Tết của riêng người Khmer mà còn trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa đa dạng của Việt Nam, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần và thu hút du khách gần xa.
